Reactie VNO-NCW West op het coalitieakkoord

VNO-NCW West verwelkomt het coalitieakkoord 2026–2030. Het is positief dat het kabinet duidelijke keuzes wil maken om Nederland veilig, weerbaar en economisch sterk te houden. Ondernemers spelen daarin een sleutelrol. Zij zorgen voor banen, innovatie, investeringen en internationale verbindingen. Juist in Noord- en Zuid-Holland, waar veel economische en maatschappelijke opgaven samenkomen.

Voor ondernemers in onze regio is het nu vooral van belang dat de ambities uit het coalitieakkoord snel worden geconcretiseerd en uitvoerbaar worden gemaakt. Daarbij is een stabiel en voorspelbaar beleid essentieel, net als een gelijk speelveld binnen Europa. Ondernemers kunnen alleen blijven investeren in innovatie en verduurzaming als zij niet structureel op achterstand worden gezet door nationale koppen op Europees beleid of ongelijke kostenstructuren.

Het coalitieakkoord erkent het belang van ondernemerschap en spreekt waardering uit voor investeren, samenwerken in de polder en de rol van regio’s. Dat is een goed vertrekpunt.

Randvoorwaarden op orde: opvolging van Wennink noodzakelijk

Het rapport-Wennink is helder: wie de economie wil versterken, moet eerst de randvoorwaarden op orde brengen. Dat betekent concreet: ruimte, energie, infrastructuur en juridische zekerheid.

Op dit punt zien wij in het coalitieakkoord positieve intenties, maar ook duidelijke tekortkomingen.

• Wij zijn blij dat het kabinet prioriteit geeft aan de aanpak van netcongestie en inzet op een crisiswet om de file op het elektriciteitsnet terug te dringen. Dat is hard nodig. Voor ondernemers in onze regio is netcongestie inmiddels één van de grootste belemmeringen om te groeien, te verduurzamen of überhaupt te starten. Nu is het zaak dat woorden snel worden omgezet in uitvoeringskracht.
• Stikstof blijft een bepalende factor voor de uitvoerbaarheid van plannen. De voortzetting van de gebiedsgerichte aanpak, zoals in de Rotterdamse haven, is positief. Tegelijkertijd missen wij een concrete (juridische) borging van emissiereductie zodat vergunningen weer loskomen en ondernemers weer zekerheid krijgen. Projecten lopen nu dagelijks vast, met directe gevolgen voor woningbouw, infrastructuur en economische ontwikkeling.
• Infrastructuur krijgt extra middelen, maar deze zijn onvoldoende. Noord- en Zuid-Holland vormen een knooppunt van woon-werkverkeer, logistiek en internationale stromen. Knelpunten op weg en spoor werken direct door in reistijden, leveringszekerheid en productiviteit. Voor VNO-NCW West is het essentieel dat wordt doorgepakt op de ruggengraat van Nederland: de verbindingen tussen havens, Schiphol en grote woon- en werklocaties, waaronder projecten als de Oude Lijn, de Noord/Zuidlijn en andere knelpunten op het spoor en hoofdwegennet.
• Ruimte voor economie en industrie verdient een volwaardige plek. Het coalitieakkoord benoemt bedrijventerreinen en industrieclusters, maar concrete keuzes en uitvoering blijven nodig. Economische ruimte mag geen restpost zijn.
• Internationale connectiviteit en een gelijk speelveld binnen Europa zijn daarbij eveneens cruciale randvoorwaarden. De internationale bereikbaarheid via Schiphol is van groot belang voor het vestigingsklimaat, investeringen en werkgelegenheid. Bedrijven vestigen zich hier en blijven hier vanwege directe verbindingen met economische centra wereldwijd. Tegelijkertijd vraagt dit om een Europees gelijk speelveld. Als de randvoorwaarden voor Nederlandse bedrijven en luchthavens structureel anders uitpakken dan bij concurrenten in het buitenland, raakt dat direct de concurrentiepositie van onze regio. Duidelijkheid en voorspelbaarheid zijn daarom essentieel, zodat bedrijven kunnen investeren in innovatie, verduurzaming en internationale groei. Dit geldt niet alleen voor de luchtvaart gevestigd in onze regio, maar ook voor energie-intensieve industrie en andere internationaal concurrerende sectoren in onze regio.
• Er zijn goede voornemens om de regeldruk blijvend te verlagen.

Om de economie een echte impuls te geven, moet de basis op orde zijn.

Kennis en innovatie: kansen benutten in de regio

VNO-NCW West is positief over de aandacht voor kennis en innovatie. De keuze om 10% van het defensiebudget te investeren in kennis en innovatie biedt grote kansen, juist voor het innovatieve mkb via dual-use toepassingen. Ook de introductie van een DARPA-achtig model kan innovatie in Nederland versnellen. Daarnaast zijn de intenties over het halen van de 3% norm voor research & development positief.

Het is goed dat er veel aandacht is voor start-ups en scale-ups, de innovatiemotoren in onze regio. Zij hebben echter ook betaalbare bedrijfsruimte nodig om te kunnen groeien, waar de ontbrekende ruimte voor bedrijven terugkomt.

Daarnaast is het goed dat het mbo en hbo worden erkend als het kloppend hart van de regionale economie. De inzet op campussen en samenwerking tussen mbo, hbo en wo sluit goed aan bij regionale ecosystemen, zoals binnen de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Hier liggen kansen om onderwijs, innovatie en bedrijfsleven structureel te verbinden.

Weerbaarheid, defensie, digitalisering en cyber

De geopolitieke realiteit vraagt om een weerbare samenleving en economie. Bedrijven spelen daarin een cruciale rol. Wij missen echter een stevige inzet op publiek-private samenwerking, bijvoorbeeld via bestaande structuren zoals de PVO’s.

Cyberdreiging vormt een groeiend risico, niet alleen voor vitale bedrijven maar ook voor het brede mkb. Het coalitieakkoord erkent dit risico, maar concrete maatregelen om ondernemers cyberweerbaarder te maken blijven beperkt.

Daarnaast is het een gemiste kans dat de 1,5% NAVO-norm wordt ingevuld met bestaande uitgaven. Juist hier had extra kunnen worden geïnvesteerd in vitale infrastructuur, digitale veiligheid en cyberweerbaarheid. Samenredzaamheid vraagt om samenwerking met het bedrijfsleven en investeringen, niet om het verhangen van de bordjes.

Wonen, ruimte en infrastructuur in samenhang

De extra investeringen in woningbouw zijn noodzakelijk en welkom. Voor ondernemers is wonen onlosmakelijk verbonden met werken. Zonder woningen geen personeel, zonder bereikbaarheid geen bedrijvigheid.

De ambitie om wonen, werken, bereikbaarheid, groen en voorzieningen in samenhang te ontwikkelen is een belangrijke stap. De uitdaging zit nu in de uitvoering: keuzes maken, procedures versnellen en ruimte bieden aan zowel wonen als economie en zorgen voor een robuuste infrastructuur.

Arbeidsmarkt: uitvoering en zorgen blijven

Het coalitieakkoord verwijst terecht naar Wennink en Draghi als het gaat om de structurele uitdagingen op de arbeidsmarkt. De aandacht voor regionale werkcentra biedt kansen om werkgevers, onderwijs en overheid beter te verbinden. In onze regio zijn wij hier al sinds september actief mee bezig en nemen wij verantwoordelijkheid.

Tegelijkertijd blijven er zorgen. De focus op ‘van werk naar werk’ is noodzakelijk, maar de loondoorbetaling bij ziekte blijft een knelpunt voor werkgevers, met name in het mkb. Dit vraagt om structurele oplossingen en blijft voor ons een belangrijk aandachtspunt.

Het coalitieakkoord bevat belangrijke aanknopingspunten voor ondernemers, maar laat op cruciale randvoorwaarden kansen liggen. Wie ondernemerschap serieus neemt, moet zorgen voor ruimte, energie, bereikbaarheid, weerbaarheid en een werkende arbeidsmarkt.

VNO-NCW West blijft zich inzetten voor een sterk vestigingsklimaat in de regio, samen met ondernemers en overheden. Ondernemerschap verdient niet alleen waardering, maar vooral beleid dat werkt. Of zoals de coalitie zelf zegt: Aan de slag!