Miljoenenontbijt Rijnland: toekomstige welvaart wordt onder de oppervlakte bepaald

Ruim een week na Prinsjesdag kwamen ondernemers, bestuurders en politiek bijeen in Corpus in Oegstgeest om de balans op te maken. Welke politieke en economische keuzes tekenen zich af? Wat betekenen de plannen uit de Miljoenennota voor ondernemers? En wat moet er gebeuren om het verdienvermogen en de brede welvaart van Nederland voor volgende generaties te behouden? 

Het Miljoenenontbijt werd georganiseerd door VNO-NCW Rijnland, Key Region Leiden en Rabobank. Onder leiding van dagvoorzitter Alex de Vries ontstond een inhoudelijk gesprek over economische groei, innovatie, arbeidsmarkt, ondernemerschap en de kracht van de regio Rijnland. 

Samenwerking binnen de regio 

De ochtend begon met een gesprek tussen Wietske Veltman, voorzitter Key Region Leiden, en Tino Meijn, voorzitter VNO-NCW Rijnland, over het belang van integrale samenwerking tussen overheid, ondernemers en onderwijs. De grote economische en maatschappelijke opgaven kunnen niet door één partij afzonderlijk worden opgelost. Juist door kennis, ondernemerschap en publieke slagkracht te verbinden, kan Rijnland zijn economische positie versterken. 

De ijsberg onder onze welvaart 

Otto Raspe, hoofdeconoom van RaboResearch, plaatste de Nederlandse economie en brede welvaart in perspectief. Nederland scoort op veel terreinen nog altijd goed. We beschikken over een hoog welvaartsniveau, sterke kennisinstellingen en internationaal concurrerende bedrijven. Dat is het zichtbare deel van de ijsberg. 

Onder de waterlijn spelen echter ontwikkelingen die minder direct zichtbaar zijn, maar grote gevolgen kunnen hebben voor onze toekomstige welvaart. Raspe wees onder meer op de afnemende productiviteitsgroei, de krapte op de arbeidsmarkt, de vergrijzing, klimaatverandering en het achterblijven van investeringen en innovatie. 

Tegelijkertijd verandert de wereld om ons heen snel. Geopolitieke spanningen, handelsconflicten en een internationale investeringswedloop rond AI, energie, defensie en circulariteit zetten de Nederlandse concurrentiepositie onder druk. Dat Nederland er vandaag relatief goed voorstaat, betekent dus niet dat dit ook in de toekomst vanzelfsprekend blijft. 

Raspe verwees naar het rapport De route naar toekomstige welvaart van Peter Wennink. De centrale boodschap daarvan is dat Nederland belangrijke keuzes moet maken om ook op langere termijn welvarend en concurrerend te blijven. Volgens de gepresenteerde inzichten zijn daarvoor jaarlijks structurele investeringen van circa 20 miljard euro nodig. 

Die investeringen moeten niet alleen naar nieuwe technologie gaan. Minstens zo belangrijk is dat innovaties daadwerkelijk terechtkomen bij ondernemers en worden toegepast binnen bedrijven.  

Iedereen moet kunnen bijdragen 

Minister van Werk en Participatie Thierry Aartsen ging vervolgens in op de hervormingen die nodig zijn op de arbeidsmarkt. Werk is niet alleen belangrijk voor economische groei, maar ook voor bestaanszekerheid, persoonlijke ontwikkeling en deelname aan de samenleving. 

Nederland kan het zich door de aanhoudende arbeidsmarktkrapte niet veroorloven om talent onbenut te laten. De inzet moet daarom zijn dat meer mensen duurzaam kunnen meedoen, met aandacht voor wat zij wél kunnen en welke ondersteuning nodig is. Dat vraagt om samenwerking tussen overheid, werkgevers, onderwijs en werknemers. 

Ook ondernemers hebben hierin een belangrijke rol. Zij kunnen mensen kansen bieden, investeren in ontwikkeling en werk zo organiseren dat meer mensen inzetbaar blijven. Daar moeten wel passende randvoorwaarden tegenover staan. Werken moet lonen, regels moeten uitvoerbaar zijn en werkgevers moeten voldoende ruimte krijgen om maatwerk te bieden. 

De uitdagingen op de arbeidsmarkt vragen volgens Aartsen om duidelijke keuzes en de bereidheid om daadwerkelijk in beweging te komen. Alleen met hervormingen en samenwerking kan Nederland voldoende mensen betrekken bij de economie en tegelijkertijd de sociale samenhang versterken. 

Airbus Nederland: groot bedrijf met herkenbare mkb-vragen 

Rob Postma, CEO van Airbus Nederland, liet zien hoe de grote economische thema’s in de dagelijkse bedrijfspraktijk uitwerken. Airbus is wereldwijd een groot concern, maar de Nederlandse organisatie telt circa tweehonderd medewerkers. Daardoor zijn veel van de uitdagingen herkenbaar voor het Nederlandse mkb. 

Ook Airbus Nederland moet voldoende technisch talent aantrekken en behouden, blijven investeren in innovatie en concurreren in een internationale markt. De beschikbaarheid van gekwalificeerde medewerkers, investeringsruimte en een aantrekkelijk vestigingsklimaat zijn daarbij bepalend. 

Postma sprak over de voor- en nadelen van het vestigen en ondernemen in Nederland en over de kansen die Rijnland biedt. De regio beschikt over sterke kennisinstellingen, innovatieve bedrijven en gespecialiseerde medewerkers. Een aansprekend voorbeeld zijn de in Leiden ontwikkelde zonnepanelen voor de ruimtevaart. 

Tegelijkertijd moet Nederland voorkomen dat bureaucratie, netcongestie, stikstofproblematiek en onzeker beleid investeringen vertragen. Of het nu gaat om een lokale mkb-ondernemer of een onderdeel van een internationaal concern: de behoefte aan talent, duidelijkheid en ruimte om te ondernemen is grotendeels hetzelfde. 

Kijken naar wat onder water gebeurt 

Het Miljoenenontbijt Rijnland maakte duidelijk dat brede welvaart geen vanzelfsprekendheid is. Wie alleen kijkt naar de huidige economische cijfers, ziet een land dat er op veel fronten goed voorstaat. Maar onder de oppervlakte ontwikkelen zich risico’s die om actie vragen. 

Willen we onze kwaliteit van leven en ons verdienvermogen behouden, dan moeten we nu investeren in arbeidsproductiviteit, innovatie, mensen en sterke regionale ecosystemen. Dat vraagt om minder bureaucratie, meer ruimte voor ondernemers en nauwe samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid en onderwijs. 

Naast de inhoudelijke bijdragen was er volop gelegenheid om ervaringen uit te wisselen en nieuwe contacten te leggen. Daarmee vormde het Rijnlandse Miljoenenontbijt opnieuw een inhoudelijke én verbindende start van het nieuwe ondernemersjaar. 

VNO-NCW Rijnland dankt Otto Raspe, minister Thierry Aartsen, Rob Postma en dagvoorzitter Alex de Vries voor hun bijdragen. Ook veel dank aan partners Key Region Leiden en Rabobank, gastlocatie CORPUS en alle aanwezigen voor deze inspirerende ochtend. 

Alle foto’s zijn te bekijken in onze exclusieve ledenapp.