Vanaf 1 juli 2026 verandert de manier waarop schaarse ruimte op het elektriciteitsnet wordt verdeeld. In gebieden waar het stroomnet vol zit, komen ook kleinverbruikers op de wachtlijst voor een nieuwe of zwaardere aansluiting. Voor veel ondernemers betekent dit dat uitbreiding, verduurzaming en elektrificatie minder vanzelfsprekend worden.
Tegelijkertijd biedt de nieuwe situatie ook aanleiding om slimmer met energie om te gaan en samen te werken aan oplossingen.
Het stroomnet raakt steeds voller
Nederland gebruikt steeds meer elektriciteit. Bedrijven verduurzamen hun processen, stappen over van gas naar elektriciteit, investeren in laadinfra en elektrificeren hun wagenpark. Ook huishoudens gebruiken steeds meer stroom door warmtepompen, elektrische auto’s en inductie koken.
Op steeds meer plekken ontstaat daardoor netcongestie: er is tijdelijk of structureel onvoldoende capaciteit beschikbaar om alle gevraagde stroom te transporteren.
De impact hiervan is inmiddels groot. Op dit moment staan al ongeveer 15.000 grootverbruikers op een wachtlijst voor een nieuwe of zwaardere aansluiting. Vanaf 1 juli 2026 worden ook kleinverbruikers onderdeel van dit systeem.
Waarom verandert dit?
Tot nu toe reserveerden netbeheerders capaciteit voor kleinverbruikers (aansluitingen tot 3 x 80 ampère). Daardoor konden veel kleinere bedrijven, winkels, horecazaken en huishoudens ook in congestiegebieden relatief snel een nieuwe of zwaardere aansluiting krijgen.
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft besloten dat dit voordeel vervalt. Volgens de ACM moeten klein- en grootverbruikers gelijk worden behandeld. Daarom komen vanaf 1 juli 2026 ook kleinverbruikers op dezelfde wachtlijst terecht.
De ACM wil daarmee zorgen voor een eerlijkere verdeling van de schaarse netcapaciteit.
Wie krijgt voorrang?
In principe worden aanvragen behandeld op volgorde van binnenkomst. Voor een aantal maatschappelijke functies geldt echter een uitzondering. Deze krijgen voorrang via het zogenoemde prioriteringskader.
- Congestieverzachters
Dit zijn partijen die helpen om ruimte vrij te maken op het elektriciteitsnet, bijvoorbeeld door energieopslag of flexibel energiegebruik. Deze categorie geldt alleen voor aansluitingen groter dan 3 x 80 ampère.
- Veiligheid en acute zorg
Hieronder vallen onder meer politie, brandweer, defensie en acute gezondheidszorg. Deze organisaties krijgen voorrang bij zowel kleine als grote aansluitingen.
- Basisbehoeften
Organisaties die voorzien in maatschappelijke basisvoorzieningen, zoals woningbouw, onderwijs, openbaar vervoer en warmtevoorzieningen, krijgen eveneens voorrang.
Belangrijk om te benadrukken: voorrang betekent niet dat een aansluiting direct beschikbaar is. Ook deze partijen moeten wachten totdat er daadwerkelijk capaciteit vrijkomt.
Wat gebeurt er tussen 1 juli 2026 en 1 januari 2027?
Er geldt een overgangsperiode.
De capaciteit die voorheen voor kleinverbruikers werd gereserveerd, wordt eerst ingezet voor congestieverzachters en organisaties die zorgen voor veiligheid en acute zorg. Vervolgens komen projecten die voorzien in basisbehoeften, zoals woningbouw, scholen en warmtevoorzieningen, aan bod.
Vanaf 1 januari 2027 wordt de resterende capaciteit toegevoegd aan de gezamenlijke wachtlijst. Pas daarna kunnen ook aanvragen zonder maatschappelijke prioriteit worden behandeld, mits er ruimte beschikbaar is.
Wat betekent dit voor ondernemers?
Voor ondernemers is vooral belangrijk dat een nieuwe of zwaardere aansluiting minder vanzelfsprekend wordt. Dat geldt niet alleen voor grote bedrijven, maar ook voor kleinere ondernemers met een kleinverbruikaansluiting.
Dat kan gevolgen hebben wanneer je:
- je bedrijf wil uitbreiden;
- een pand wil verduurzamen;
- overstapt van gas naar elektriciteit;
- elektrische voertuigen wil laden;
- machines wil elektrificeren;
- laadpalen, zonnepanelen of batterijen wil plaatsen;
- een nieuw bedrijfspand wil ontwikkelen of betrekken.
Heb je al een aansluiting en blijf je binnen je huidige gecontracteerde vermogen? Dan verandert er niets aan je bestaande elektriciteitsvoorziening. De nieuwe regels hebben vooral gevolgen voor ondernemers die een nieuwe aansluiting aanvragen of hun bestaande aansluiting willen verzwaren.
Wie extra capaciteit nodig heeft, doet er verstandig aan om dit zo vroeg mogelijk mee te nemen in investerings- en uitbreidingsplannen.
Wat kun je als ondernemer wél doen?
Hoewel uitbreiding van het elektriciteitsnet noodzakelijk blijft, zijn er ook mogelijkheden om binnen de bestaande capaciteit meer te realiseren.
- Breng je energieverbruik in kaart
Veel bedrijven benutten hun gecontracteerde vermogen niet optimaal. Analyseer wanneer en waarvoor je stroom gebruikt. Mogelijk kun je pieken verminderen of beter spreiden over de dag.
- Onderzoek flexibiliteit
Kunnen processen op andere tijdstippen draaien? Kun je elektrische voertuigen buiten piekuren laden? Is energieopslag interessant? Door slimmer om te gaan met energie ontstaat soms ruimte zonder dat een zwaardere aansluiting nodig is.
- Denk vooruit
Neem netcapaciteit vanaf het begin mee bij investerings- en uitbreidingsplannen. Wacht niet tot een verbouwing of verduurzamingsproject al in uitvoering is.
- Zoek samenwerking
Op bedrijventerreinen ontstaan steeds meer gezamenlijke oplossingen, zoals energiehubs, collectieve batterijen, slim laden en het delen van beschikbare capaciteit. Samenwerking met andere ondernemers wordt steeds belangrijker.
- Schakel expertise in
Een energieadviseur of installateur kan helpen om inzicht te krijgen in het energieprofiel van je bedrijf en de meest kansrijke oplossingen te verkennen.
- Bekijk de situatie in jouw regio
De gevolgen van netcongestie verschillen sterk per regio. In sommige gebieden zijn nog beperkte mogelijkheden beschikbaar, terwijl in andere gebieden wachtlijsten al langer bestaan.
Via de Capaciteitskaart van Netbeheer Nederland kun je zien wat de situatie is in jouw regio en welke beperkingen er gelden voor nieuwe of zwaardere aansluitingen. Ook de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) biedt praktische informatie over de gevolgen van netcongestie en mogelijke oplossingsrichtingen voor ondernemers.
Prioriteren verdeelt de schaarste, maar lost haar niet op
Het nieuwe prioriteringskader zorgt voor een andere verdeling van de schaarste, maar creëert geen extra netcapaciteit. Zonder versnelling van netuitbreidingen, meer ruimte voor energiehubs, opslag en flexibel gebruik zullen wachttijden blijven oplopen.
Daarom blijft een structurele aanpak van netcongestie noodzakelijk. Het bedrijfsleven, de overheid en netbeheerders hebben elkaar nodig om zowel economische ontwikkeling als verduurzaming mogelijk te houden.
VNO-NCW West blijft zich inzetten voor oplossingen
Voor VNO-NCW West staat vast dat ondernemers moeten kunnen blijven investeren, verduurzamen en groeien. Daarom blijven wij ons inzetten voor een versnelde uitbreiding van het elektriciteitsnet, meer ruimte voor lokale energieoplossingen en regelgeving die ondernemers helpt om zelf oplossingen te ontwikkelen.
Daarnaast blijven wij de knelpunten die ondernemers ervaren onder de aandacht brengen bij netbeheerders, gemeenten, provincies en het Rijk. Want netcongestie raakt niet alleen individuele bedrijven, maar ook woningbouw, bereikbaarheid, verduurzaming, werkgelegenheid en de economische ontwikkeling van onze regio.
Voor ondernemers is de boodschap helder: neem energie vroegtijdig mee in je plannen, wacht niet tot netcapaciteit een knelpunt wordt en zoek waar mogelijk de samenwerking op. Juist in een vol stroomnet worden slim energiegebruik en gezamenlijke oplossingen steeds belangrijker.
MKB Netperspectief
Op 1 januari 2026 is VNO-NCW het programma Netperspectief MKB gestart; MKB-ondernemers praktische hulp bieden om, ondanks netcongestie, te kunnen blijven groeien en verduurzamen. De focus ligt op oplossingen ‘rond de meter’, zoals meer data inzicht, slimme aansturing, opslag en opwek, maar ook gedegen en onafhankelijk advies van gekwalificeerde vakmensen, zoals energieadviseurs en installatiebedrijven.
Zo krijgen ondernemers meer grip op hun energiegebruik en -kosten en kunnen ze hun weerbaarheid vergroten.
Kijk voor meer informatie op netperspectiefmkb.nl
