Rijnland 5 maart 2026
Als directeur van VNO-NCW West kijk ik positief naar het coalitieakkoord. Tegelijkertijd zie ik ruimte voor verbetering, meer ambitie én vooral: een kans voor een nieuwe impuls aan het poldermodel. Dit kabinet heeft onder leiding van minister-president Jetten, met minister Vijlbrief van Sociale Zaken en Werkgelegenheid minister Aartsen van Werk en Participatie een gouden kans om samen met de polder een nieuw sociaal akkoord te sluiten; wellicht zelfs een nieuw Akkoord van Wassenaar.
Dat historische akkoord uit 1982 liet zien wat mogelijk is als sociale partners bereid zijn tot compromissen. Loonmatiging in ruil voor arbeidstijdverkorting herstelde destijds de winstgevendheid en hielp de werkloosheid terug te dringen. Het werd een schoolvoorbeeld van succesvol polderoverleg.
Ook nu is zo’n gezamenlijke aanpak nodig. Het coalitieakkoord legt sterk de nadruk op financiële discipline en hervormingen in WW, WIA, pensioenen en zorg. Hervormen is noodzakelijk om de verzorgingsstaat en de AOW houdbaar te houden. Maar de vormgeving en randvoorwaarden vragen om overleg met vakbonden en werkgevers, de polder. Zonder draagvlak geen duurzame oplossingen. Bovendien sluiten delen van de plannen niet aan bij het eerder gesloten pensioenakkoord.
Niet alleen de oppositie, maar ook de polder ziet het akkoord daarom als een uitnodiging. Zoek niet alleen meerderheden in de Haagse stolp, maar bouw aan maatschappelijk draagvlak via het middenveld. Dat is geen omweg, maar de kortste route naar stabiel beleid.
Er is nog een belangrijke factor die de komende tijd van invloed zal zijn op de verhoudingen tussen de politiek en de polder. Want naast het nieuwe minderheidskabinet dat op 23 februari het bordes van Paleis Huis ten Bosch betreedt, verandert ook samenstelling van de polder. Er zullen de komende maanden veel nieuwe voorzitters namens werkgevers en werknemers aan de overlegtafel schuiven. Zij bouwen voort op de traditie van het poldermodel, maar brengen ook een frisse blik en nieuwe energie met zich mee. Dat biedt kansen.
De agenda voor brede welvaart van voorzitter van VNO-NCW Ingrid Thijssen en het pleidooi voor een leven lang ontwikkelen en een sterke verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt van Jacco Vonhof als voorzitter van MKB-Nederland laten zien waar de sleutel ligt: investeren in kennis, innovatie en duurzame inzetbaarheid. Dat klinkt mij als muziek in de oren.
De vakbonden wisselen ook van voorzitter. Hans van den Heuvel start per 1 april 2026 als nieuwe voorzitter van het CNV. Voor FNV is dit dé kans om de rijen te sluiten, het interne gedoe achter zich te laten en zich vol in te zetten voor het belang van de werknemers. Anders raakt de polder uit balans. Als je de WW, WIA en de AOW aan wilt pakken en toekomstbestendig maken, dan moet dit echt samen met de sociale partners.
Een leven lang leren, van werk naar werk begeleiden en het sociaal vangnet beschermen voor wie dat nodig heeft, zijn daarbij essentieel. Een weerbare samenleving vraagt om een sterke economie én om gedeelde brede welvaart. Precies daar ligt de opdracht – en de kans – voor een nieuw sociaal akkoord.
Rogier Krabbendam
Directeur Public Affairs VNO-NCW West
