VNO-NCW West onderschrijft het belang van een nationale ruimtelijke koers en waardeert dat het kabinet met de Ontwerp-Nota Ruimte kiest voor steviger nationale regie. De nota bevat een gedegen analyse van de grote ruimtelijke opgaven en is als visie een waardevol vertrekpunt om de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland te versnellen en de ruimte voor economische activiteiten strategisch te versterken.
Voor Noord- en Zuid-Holland is deze opgave extra urgent. In onze regio’s komen veel nationale functies samen en is de ruimtedruk zeer hoog. Juist daarom is het noodzakelijk dat de definitieve Nota Ruimte wordt vertaald naar een krachtige uitvoeringsagenda, met heldere keuzes, instrumenten en investeringsmomenten. Waar het Rijk de provincies goed heeft betrokken, zijn veel gemeenten dat nog niet. Lokaal lopen ondernemers te vaak tegen belemmeringen aan en is er onvoldoende oog voor het belang van ruimte voor economie. VNO-NCW West vraagt het Rijk om gemeenten mee te nemen en (mede)verantwoordelijk te maken voor het behoud en creëren van ruimte voor bedrijven.
De nota biedt kansen om een duidelijk en voorspelbaar fundament te scheppen voor een weerbare, circulaire, duurzame en innovatieve economie. Dat vraagt in de definitieve nota om expliciete prioritering en rechtszekerheid, juist omdat functies in onze regio’s vaak botsen, zoals wonen, werken, infrastructuur, energie en een gezonde leefomgeving.
Meer ruimte voor economie en investeringszekerheid
In Noord- en Zuid-Holland is al sprake van verdringing van strategische werklocaties door woningbouwdruk, onder meer in het Noordzeekanaalgebied en Amsterdam. VNO-NCW West vraagt het Rijk om in de definitieve nota steviger te committeren aan concrete nationale doelen voor ruimte voor economie, met taakstellingen, eenduidige monitoring en waar nodig instructieregels voor provincies en gemeenten. Daarbij verwijzen wij naar het Rapport Wennink, waarin wordt geadviseerd te zorgen voor voldoende ruimte voor de ontwikkeling van bedrijven.
Naast fysieke ruimte is ook behoud en uitbreiding van milieu- en ontwikkelruimte randvoorwaardelijk. Het gaat niet alleen om hectares, maar ook om milieuruimte en buffering rond industriële activiteiten. Dit is essentieel voor investeringszekerheid en voor de transitie naar een circulaire economie, die juist extra (tijdelijke) milieuruimte vraagt.
Woningbouw, bereikbaarheid en infrastructuur
Nieuwe woonlocaties moeten structureel worden gekoppeld aan werk en bereikbaarheid. Investeringen in weg, spoor en openbaar vervoer moeten zichtbaar worden in de uitvoeringsagenda en de MIRT-programmering, inclusief voldoende middelen voor aanleg en onderhoud.
Zo wordt Noord-Holland Noord in de ontwerp-nota genoemd, maar verdient in de uitwerking meer aandacht en ambitieniveau, juist omdat hier economische activiteiten met (inter)nationale betekenis samenkomen.
Grote OV-projecten zoals de Oude Lijn en OVAH zijn structuurversterkende infrastructuur van nationaal belang en essentieel voor gebiedsontwikkeling, campusvorming en kennisintensieve sectoren zoals Lifesciences & Health, Space, AI en Quantum.
Mainports, digitale economie en energie
Het versterken van mainports en logistieke ketens is alleen mogelijk als deze de ruimte krijgen om te functioneren en te verduurzamen. Internationale connectiviteit en bereikbaarheid zijn daarbij belangrijke vestigingsvoorwaarden. Het behoud van een sterk haven-industrieel complex in Rotterdam is van nationaal en Europees belang en zeewaartse uitbreiding moet serieus worden overwogen. Daarnaast moet Schiphol onder voorwaarden ruimte krijgen om zijn netwerk- en logistieke functie te behouden.
Ook digitale infrastructuur is randvoorwaardelijk voor het vestigingsklimaat. VNO-NCW West vraagt om duidelijke keuzes over ruimte en locatiestrategie voor digitale infrastructuur, met aandacht voor ruimtelijke en landschappelijke inpassing.
Netcongestie en energie-infrastructuur zijn eveneens randvoorwaardelijk voor woningbouw en bedrijfsinvesteringen. Energie moet integraal onderdeel zijn van ruimtelijke keuzes, met versnelling van procedures en vergunningverlening voor nieuwe infrastructuur.
Regionale uitwerking: elke regio telt
Voor Noord- en Zuid-Holland is het van belang dat de definitieve Nota Ruimte regionaal herkenbaar ruimte biedt aan sectoren die bijdragen aan brede welvaart, innovatie en strategische weerbaarheid. Dit geldt onder meer voor Zuid-Holland, Noord-Holland Noord en de Metropoolregio Amsterdam, waar economische activiteiten met nationale waarde samenkomen.
Van visie naar uitvoering
VNO-NCW West ziet de Ontwerp-Nota Ruimte als een kans om ruimtelijke keuzes te vertalen naar uitvoerbaarheid en investeringszekerheid. De volgende stap is een krachtige uitvoeringsagenda die duidelijk maakt wanneer nationale keuzes worden gemaakt, hoe deze worden uitgevoerd door overheden en hoe investeringen door marktpartijen worden gekoppeld. Dit vraagt om voldoende middelen die langjarig worden gereserveerd.
