Wat betekent weerbaarheid in een tijd waarin geopolitieke spanningen, digitale dreiging en maatschappelijke afhankelijkheden steeds zichtbaarder worden? Welke kansen biedt dit voor ondernemers? Tijdens de bijeenkomst Van dreiging naar daadkracht – Ondernemerskansen voor een weerbare regio op vrijdag 30 januari kwamen ondernemers, bestuurders en experts samen om die vraag niet alleen te analyseren, maar vooral te vertalen naar de praktijk van ondernemen en regionale samenwerking.
In zijn opening maakte Hans Huibers, voorzitter van VNO-NCW Noordwest-Holland en lid van het dagelijks bestuur VNO-NCW, direct duidelijk dat weerbaarheid geen geïsoleerd veiligheidsvraagstuk is. Het raakt aan economische structuur, infrastructuur, energie en wonen en juist die samenhang bepaalt of een regio sterk staat. “Als je veiligheid los ziet van strategische investeringen en economische ontwikkeling, mis je de kern,” stelde Huibers. Noord-Holland Noord is daarbij een regio waar die thema’s letterlijk samenkomen, van maritieme infrastructuur tot energie, kennis en defensie.
VNO-NCW Noordwest-Holland speelde bij deze bijeenkomst nadrukkelijk een verbindende rol door landelijke vraagstukken en beleidsontwikkelingen te koppelen aan de kracht en praktijk van de regio. Door ondernemers, branches en overheden samen te brengen, wordt zichtbaar hoe nationale thema’s als weerbaarheid, veiligheid en strategische autonomie lokaal vorm krijgen en hoe regionale samenwerking kan bijdragen aan oplossingen met landelijke impact.
Ugur Pekdemir van de Rabobank benadrukte die samenhang vanuit haar coöperatieve achtergrond. Samenwerken om sterker te worden is geen nieuw principe, maar krijgt in deze tijd een nieuwe lading. “Onze wortels liggen bij samen weerbaarder worden,” klonk het. “Als het goed gaat met ondernemers, gaat het ook goed met de samenleving.”
Niet langer vrijblijvend
Het nationale perspectief werd geschetst door Marco Zannoni, directeur Nationale Crisisbeheersing (NCTV). Zijn boodschap was nuchter en confronterend: de dreigingen waar Nederland mee te maken heeft zijn niet nieuw, maar ze stapelen zich op en zijn niet langer vrijblijvend. Cyberaanvallen, langdurige stroomuitval, klimaatrisico’s en geopolitieke spanningen vragen om een andere manier van kijken en handelen.
“We moeten af van het idee dat de overheid dit alleen kan,” zei Zannoni. “We hebben de hele samenleving nodig: burgers, bedrijven en overheden samen.” Daarbij benadrukte hij dat mensen veerkrachtiger zijn dan vaak wordt gedacht, mits ze eerlijk worden geïnformeerd. “In elke crisis zie je dat mensen elkaar helpen. Maar dan moet je wel vooraf duidelijk zijn over wat de overheid kan, en wat niet.”
Het veelbesproken 72-uurscenario kwam daarbij terug als realistisch uitgangspunt. Niet als geruststelling, maar als oproep tot voorbereiding. “Die 72 uur zijn de tijd die de overheid nodig heeft om zichzelf te organiseren. Wie zich daarop voorbereidt, helpt niet alleen zichzelf, maar ook anderen.”
Weerbaarheid begint dichtbij
Dat landelijke beeld kreeg een concrete vertaling naar de regio in het verhaal van Anja Schouten, burgemeester van Alkmaar en voorzitter van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. Zij benadrukte dat weerbaarheid in de praktijk niet begint in systemen, maar in mensen en netwerken.
“Als het echt misgaat, maken we het verschil niet alleen vanuit het gemeentehuis,” stelde Schouten. “Dan draait het om buurten, ondernemers en mensen die elkaar kennen.” Gemeenten voeren daarom bewust gesprekken in wijken en met ondernemers, vaak met simpele vragen: wat doe je als de stroom uitvalt? Wie heeft de sleutel van het gebouw? Waar kun je samenkomen? “Wacht niet op elkaar met dat soort dingen uitzoeken, kijk wat je zelf nu al kunt doen.”
Volgens Schouten zit de kracht vooral in wat er al is. “We moeten niet alles willen structureren of dichtregelen. Er is ongelooflijk veel veerkracht in de samenleving. Onze rol is luisteren en daarop aansluiten.”
Ondernemers tussen risico en kans
Vanuit ondernemersperspectief werd duidelijk dat weerbaarheid niet alleen gaat over risico’s beperken, maar ook over kansen benutten. Hans Huibers verwees naar voorbeelden uit de regio, zoals Den Helder, waar civiele en militaire infrastructuur, energie en innovatie samenkomen. “Dit is niet alleen een veiligheidsverhaal. Dit is ook een economisch verhaal, met enorme kansen voor bedrijven.”
Vincent Maagdenberg, Chief Risk Officer bij Rabobank, sloot daarbij aan. Hij wees op het verschil tussen bedrijven die zich actief voorbereiden en bedrijven die dat niet doen. “We zien dat bedrijven die nadenken over weerbaarheid innovatiever zijn en uiteindelijk sterker staan,” zei hij. “Het is geen vinklijstje, maar een manier van kijken naar je onderneming.”
Praktijkervaringen uit de regio
De vertaalslag naar de praktijk werd verder gemaakt door Rob Niele, directeur van Ondernemend Alkmaar. Hij pleitte voor een andere taal rondom het thema. “Als we het hebben over verstoring in plaats van dreiging, wordt het concreter en minder abstract,” stelde hij. Volgens Niele ligt een belangrijke sleutel bij bedrijventerreinen en ondernemersverenigingen, waar het gesprek nog te weinig wordt gevoerd.
Martin van Wilgenburg, crisismanager bij Alliander, gaf inzicht in hoe netbeheerders omgaan met grootschalige storingen. Hij benadrukte dat er intensief wordt geoefend, maar dat samenwerking cruciaal blijft. “Ook wij zijn afhankelijk van goede afstemming met veiligheidsregio’s en ondernemers. Dat moet je vooraf organiseren.”
Demi Grandiek, eigenaar van Adviesjurist, zoomde in op cyberweerbaarheid en Europese wetgeving. Veel ondernemers worstelen volgens haar met de vraag waar te beginnen. “Begin klein,” adviseerde ze. “Zorg dat je basis op orde is: wie doet wat bij uitval, hoe beveilig je je systemen, hoe zit je keten in elkaar.” Daarbij wees ze erop dat weerbaarheid steeds vaker een gezamenlijke verantwoordelijkheid in de keten wordt.
Regionale kracht en innovatie
Fotigui Camara, wethouder Maritiem van de gemeente Den Helder, plaatste weerbaarheid in een bredere ontwikkeling: na jaren van focus op efficiëntie en duurzaamheid verschuift het denken nu naar weerbaarheid. Regio’s als Noord-Holland Noord kunnen daarin vooroplopen. Volgens Camara beschikt de regio over unieke bouwstenen om nationale opgaven te verbinden aan economische groei, met Den Helder als knooppunt van zeehaven, luchthaven en kennishaven. Die combinatie versterkt de samenwerking tussen Defensie, ondernemers en kennisinstellingen. Camara riep ondernemers op hun rol te pakken in dit ecosysteem: “ondernemers zijn de planten in de tuin, de overheid is de imker die kruisbestuiving faciliteert.” De boodschap: benut de kansen, investeer samen en bouw aan een weerbare regio van nationaal belang.
Paul Verbruggen, directeur van METIP, liet zien hoe die opgaven in de praktijk vorm krijgen. Van maritieme technologie en energie tot dual-use innovaties: “Dit is geen toekomstmuziek. Dit gebeurt nu.” De samenwerking met Defensie ziet hij daarbij niet als belemmering, maar als katalysator. “Het trekt innovatie aan en verbindt startups, bedrijfsleven en overheid.”
Samen verder
Ook vanuit Defensie werd de beweging richting regionale samenwerking bevestigd. Freek Marchal, luitenant ter zee & innovatiemanager MINDBase Noord-Holland, en Rard Metz, beleidssecretaris defensie bij Koninklijke Metaalunie, gaven aan dat Defensie nadrukkelijker de regio’s opzoekt en wil aansluiten bij bestaande netwerken. “We willen niet regisseren, maar verbinden,” klonk het vanuit MINDBase. Tegelijk werd open gesproken over bureaucratie en de noodzaak om sneller te handelen, een gesprek dat door ondernemers in de zaal scherp werd gevoerd.
In het slot van de bijeenkomst klonk een duidelijke gezamenlijke oproep van Hans Huibers en Ugur Pekdemir: wacht niet af, maar kom in beweging. De urgentie is groot en terecht, maar minstens zo belangrijk is dat de bereidheid om samen te handelen nadrukkelijk aanwezig is. Dáár ontstaat perspectief. Weerbaarheid vraagt om zichtbaarheid — in de regio én richting Den Haag — en om bewustzijn dat verder reikt dan de waan van de dag. Daarbij is het betrekken van jongeren essentieel. Niet als doelgroep voor later, maar als volwaardige partners van nu: de jeugd is niet de toekomst, de jeugd ís het heden.
De bijeenkomst liet zien dat samenredzaamheid de sleutel is. Ondernemers, overheden en kennisinstellingen kunnen elkaar versterken door risico’s niet alleen te benoemen, maar om te zetten in kansen. Van cyberweerbaarheid en energiezekerheid tot innovatie en regionale samenwerking: de bouwstenen zijn aanwezig om Noordwest-Holland schokbestendig te maken én economisch te versterken. Door krachten te bundelen, zichtbaar te maken wat hier gebeurt en gezamenlijk op te trekken richting het Rijk, bouwen we aan een regio die niet alleen bestand is tegen de dreigingen van vandaag, maar klaar is voor de kansen van morgen.
Wat deze bijeenkomst vooral liet zien, is dat weerbaarheid niet alleen vraagt om voorbereiding, maar ook om durf en samenwerking. Juist in Noord-Holland Noord liggen kansen om economische ontwikkeling, innovatie en veiligheid met elkaar te verbinden.
Voor ondernemers betekent dit dat weerbaarheid meer is dan een verplicht nummer of een risico dat moet worden afgedekt. Het biedt ook ruimte om te innoveren, nieuwe markten te verkennen en samenwerkingen aan te gaan die bijdragen aan zowel bedrijfscontinuïteit als regionale kracht. Door kennis te delen, scenario’s te bespreken en de samenwerking op te zoeken, binnen sectoren én over sectorgrenzen heen, ontstaat een fundament waarop verder gebouwd kan worden.
De opgave is groot, maar de uitgangspositie van de regio is sterk. Door gezamenlijk op te trekken, kan Noord-Holland Noord zich niet alleen voorbereiden op verstoringen, maar zich ook profileren als een regio waar ondernemerschap, innovatie en maatschappelijke verantwoordelijkheid hand in hand gaan.
Al met al kijken we terug op een geslaagde eerste brede bijeenkomst over weerbaarheid. Zoals Fotigui Camara benoemde: “Deze bijeenkomst kan wel eens het moment zijn waar later op wordt teruggekeken als het startpunt van een bredere beweging rond weerbaarheid in Noord-Holland Noord: een omslag van praten naar gezamenlijk richting geven en handelen.”
Deze bijeenkomst is samen met de Rabobank georganiseerd is mede mogelijk gemaakt door een sterke coalitie van regionale partners: Koninklijke Bouwend Nederland, Economisch Forum Holland boven Amsterdam, FME, Jong Management Kring Noord-Holland Noord, Koninklijke Metaalunie, Ondernemend Alkmaar.
De foto’s, gemaakt door Studio kr8 photography, zijn hier te bekijken en downloaden:
