Waarom ondernemerscollectieven nu het verschil maken
Door Trudie van ’t Hull-Bettink
Nederland verandert in rap tempo in een land van tekorten. Te weinig bedrijfsruimte, te weinig energiecapaciteit, te weinig meters om onze economie te laten draaien. Toch lijken we nog steeds te denken dat het wel losloopt. Dat er ergens nog wel een weiland, loods of bedrijventerrein te vinden is. Maar dat is simpelweg niet meer zo: in 8 van de 12 provincies is de ruimte voor bedrijven in 2030 op. Dat zet ondernemers vandaag al klem.
Te lang genegeerd
Het wrange is dat we dit al jaren weten. Maar de urgentie wordt niet gevoeld zoals bij de woningmarkt of het klimaatdossier. Alsof bedrijvigheid zich altijd wel ergens een weg baant. Maar zo werkt het niet. Zoals het kabinet in het ontwerp voor de Nota Ruimte stelt: we zullen de ruimte voor economie strategisch uit moeten breiden.
We zijn onze welvaart als vanzelfsprekend gaan beschouwen, terwijl die welvaart drijft op ondernemers die ruimte nodig hebben om te kunnen draaien. Zonder ondernemers, zonder ruimte voor bedrijven, komt de motor van onze economie tot stilstand en daarmee onze innovatie, werkgelegenheid en maatschappelijke voorzieningen.
Schaarste vraagt om creativiteit en samenwerking
Schaarste is niet alleen een probleem, het is ook een uitnodiging om slimmer te organiseren. Dat besef begint door te dringen. Het is tijd dat we ruimte voor economie net zo serieus nemen als woningbouw, klimaat en infrastructuur. De recente voortgangsbrief van minister Vincent Karremans aan de Tweede Kamer, met onder meer plannen die raken aan samenwerking en uitvoering in economische gebieden, laat zien dat economische ruimte geen bijzaak meer is. De VNG benadrukt2 in dezelfde periode dat juist bedrijventerreinen de “kraamkamer van innovatie” vormen. De contouren van een nieuwe aanpak tekenen zich af.
Een goed voorbeeld uit de regio is de Waarderpolder in Haarlem, waar de Industriekring Haarlem laat zien hoe krachtig een bedrijventerrein kan zijn als ondernemersvereniging en gemeente echt georganiseerd optrekken. Ze werken nauw samen via een parkmanagementorganisatie inclusief BIZ (Bedrijveninvesteringszone) aan een schoon, veilig en goed bereikbaar terrein, en zetten zich actief in voor toekomstbestendigheid. Tegelijk waarschuwen zij voor de toename van tegenstrijdig ruimtegebruik dat de economische functie van het gebied kan ondermijnen.
Ondernemers willen wel, maar kunnen het niet alleen
Sinds ik ondernemers in heel Noord-Holland vertegenwoordig, zie ik wekelijks dezelfde worsteling. Bedrijven lopen vast op stroomtekorten, slechte bereikbaarheid, verouderde terreinen of dreigende transformatie naar woningbouw. Zij moeten verduurzamen, beveiligen, samenwerken, allemaal boven op het runnen van hun bedrijf.
Daarom is samenwerking is geen luxe meer, het is een noodzaak. Maar samenwerken kost tijd, geld en organisatiekracht. Ondernemersverenigingen en parkmanagement spelen daarin een sleutelrol, maar lopen vast door strikte regels of gebrek aan middelen.
BIZ als sleutel voor toekomstbestendige bedrijventerreinen
Een van de meest concrete kansen ligt in de verruiming van de Wet Bedrijveninvesteringszones (BIZ). Slechts 3,4% van de Nederlandse bedrijventerreinen heeft op dit moment een actieve BIZ, terwijl het instrument ondernemers in staat stelt om zelf gezamenlijk te investeren in veiligheid, duurzaamheid, energie en bereikbaarheid.
Maar de huidige wet maakt de drempels hoog: de looptijd is kort, de procedures zijn zwaar en verlenging vereist opnieuw een volledige draagvlakmeting. Minister Karremans stelt voor de looptijd te verlengen, verlenging vereenvoudigen en de bureaucratie verminderen. Dat is geen technische wetswijziging, maar een voorwaarde om bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken.
Terwijl samenwerking juist van belang is in tijden van schaarste en de BIZ daarvoor een goed instrument kan zijn, waarbij de ondernemers zelf de regie houden. Dat vraagt overigens wel van overheden dat ze de ondernemers helpen om de samenwerking te versterken.
De oproep: ruimte ontstaat niet vanzelf, samenwerking wel
Ruimte groeit niet mee met onze ambities. Maar ons vermogen om creatief te organiseren wél. We kunnen wachten tot de problemen ons inhalen, tot ondernemers geen plek meer hebben, tot innovatie vertrekt en lokale economieën verschralen. Of we kunnen doen wat schaarste noodzakelijk maakt: slim, creatief en vooral samen handelen.
De verruiming van de Wet BIZ is een goede stap. Het is wel slechts een middel. De echte verandering begint bij het lef om ruimte voor economie serieus te nemen en de bestaande ruimte beter te benutten. Als de overheid zorgt voor voldoende ruimte en de randvoorwaarden voor samenwerking, dan kunnen ondernemers bouwen aan de welvaart van vandaag én morgen.
Wil je reageren op dit stuk of sparren met Trudie over het onderwerp? Neem contact op via vanthullbettink@vno-ncwwest.nl.