​​“Het is nu tijd om na te denken over wat wel kan”, aldus voorzitter Audrey Keukens en directeur Kim Boersma van VNO-NCW West in hun wekelijkse coronabrief aan de leden.
Lees verder​

​​​​Audrey Keukens, voorzitter van VNO-NCW West, wil samen met ondernemers en de overheid nadenken over de mogelijkheden om de economie weer op gang te krijgen. “We zien gelukkig al in verschillende sectoren, zoals in de bouw, dat aan de hand van protocollen kan worden doorgewerkt op anderhalve meter afstand. Er is ook een periode na corona.​”

Bekijk​ de video (1 min. 35)

​“Er liggen miljarden aan overheidsopdrachten klaar. Help ondernemers door opdrachten versneld aan te besteden.” Richard Jongste, directeur van Maasmond en lid van het Dagelijks Bestuur van VNO-NCW West, ziet steeds meer ondernemers die snakken naar duidelijkheid. “Het zou deze week nog op gang kunnen komen.”

Tekst: Pieter van der Meulen

“Wij werken met Maasmond veel voor scholen, rechtbanken, de politie en we zien dat opdrachten naar voren worden getrokken. Juist nu kunnen we onderhoudsprojecten doen. Normaal gesproken kunnen we bijvoorbeeld niet de collegezalen in, die zijn altijd gevuld. Weinig mensen zijn op kantoor, dus ook daar kunnen we nu goed werken. Maar ik maak me grote zorgen over de toekomst. Sinds de maatregelen worden er geen offertes meer opgevraagd. Hoe langer het duurt, hoe meer ondernemers in de problemen gaan komen. Onze regering heeft op slimme wijze gepaste maatregelen genomen op het moment van de eerste uitbraak. Nu kunnen volgende stappen worden gezet. Op die manier kunnen we de schade voor ondernemers beperkt houden. We moeten op een gegeven moment weer meters gaan maken. Er is nu ruimte om grote infrastructuurprojecten op te pakken.” ​

Jongste sluit zich aan bij de landelijk voorzitter van VNO-NCW Hans de Boer. In WNL op Zondag geeft De Boer aan dat ervanuit wordt gegaan dat de maatregelen tot en met de meivakantie duren. Daarna is de intentie om, met allerlei protocollen, weer gas bij te gaan geven​, aldus De Boer. “Het geld ligt klaar, de opdrachten kunnen op een nieuwe manier in de markt worden gezet. Dat geeft ondernemers de zekerheid die ze nodig hebben.” 

 ‘Het lijkt mij een goed idee om ook ondernemers op te nemen bij het crisisoverleg’​

Sterke vertegenwoordiging
“Als ondernemer zie je nu de toegevoegde waarde van een vereniging. Bedrijven die momenteel stilliggen en geen lid zijn, wat moeten zij nu? Wie luistert naar ze en wie kan opkomen voor hun belang? De communicatie vanuit VNO-NCW, landelijk en regionaal, is goed en nuttig. Alle informatie is online te vinden en er is veel direct contact met leden. Ook onderling is veel contact en dan blijkt hoe creatief ondernemers zijn. Maar voor velen zal de komende periode overleven worden. Het is daarom van groot belang dat de stem van de ondernemer mee wordt gewogen in beslissingen over hoe we nu verder gaan. ​Het crisisteam van het kabinet vaart nu grotendeels op medische kennis en natuurlijk komt de volksgezondheid op de eerste plek. Maar om het ondernemersgeluid nog duidelijk over het voetlicht te brengen, zou het goed zijn enkele ondernemers op te nemen bij het crisisoverleg. En niet alleen grote ondernemers, maar juist ook de horecaondernemer die sinds de maatregelen geen inkomen meer heeft..”  

‘Verkiezingen, nadat de economie volledig onderuit is gegaan. Ik houd mijn hart vast’

Turen in het duister“Je merkt dat overal de zorgen toenemen. Neem sportverenigingen, maatschappelijk gezien zeer belangrijk. Bedrijven die niet weten waar ze aan toe zijn, kunnen geen garantie bieden dat zij sponsor blijven. Zo zie je door de hele samenleving een domino-effect ontstaan. Voor de horeca is het nu al  rampzalig. Winkeliers, kappers, tattooartiesten, rijscholen, iedereen wordt zwaar gedupeerd. In de Rotterdamse trams, normaal gesproken afgeladen vol, zitten nu twee mensen. Ze moeten de prijzen voor de kaartjes al omhoog doen. De hele economie krijgt een enorme dreun. Godzijdank hebben we in Nederland geen volledige stilstand. Andere Europese landen, zoals Italië en Spanje, hebben het nog veel zwaarder. Daar moet ook geld heen, als die landen omvallen voelen wij dat ook keihard. De grote luchtvaartmaatschappijen houden het tot uiterlijk eind mei vol. Wat doen we dan? Gaan we de KLM laten omvallen? Pensioenfondsen die door de ondergrens gaan. Alles werkt door en versterkt de negatieve spiraal. We leven nu in onzekerheid en niemand kan vertellen waar het heengaat of hoelang het nog gaat duren. We turen in het duister. Later in het jaar komen er verkiezingen aan. Eerst in de Verenigde Staten, daarna in Nederland. Verkiezingen, nadat de economie volledig onderuit is gegaan. Dat is koren op de molen van populistische partijen. Dat moeten we zien te voorkomen, maar ik houd mijn hart vast.”
Lees ook: Ondernemers willen Nederland van het slot

​Deze week is het loket van de tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) opengegaan. Tienduizenden ondernemers hebben al een vergoeding van de loonkosten aangevraagd.​ Wat is jouw ervaring met de NOW? 

Vul hier​ de poll in. 

​​Checklist
Het overgrote deel van de gemeenten heeft in een indrukwekkend tempo een reeks van maatregelen afgekondigd ter bescherming van de liquiditeit van bedrijven. Om te kunnen nagaan of gemeenten nog meer kunnen doen voor ondernemers, hebben VNO-NCW West en MKB Nederland een ch​ecklist​ gemaakt. ​

Houd de economie in de lucht: besteed aan!​
In de brief wordt ook gevraagd aan alle overheden – en vooral aan gemeenten – om vergunningprocedures van ondernemers met spoed te behandelen en bouw- en renovatieprojecten, inkoop en alle overige overheidsopdrachten zo snel mogelijk in gang te zetten. 
Lee​s​​​ de volledige brief.

​Mondkapjes en andere medische hulpmiddelen verzamelen, muziek maken voor ouderen of een creatieve manier voorkomen dat producten worden vernietigd​. Juist nu laten leden van VNO-NCW West zich van hun beste kant zien. 
Bekijk​ de pagina met sociale initiatieven. 

We kennen het beeld van verlaten winkelstraten, gesloten restaurants en thuiswerkers. De bouw gaat wel gewoon door. „Het is een belangrijke sector, met een hele keten van toeleveranciers. Het zou zonde zijn als die stilvalt.”

Door Frans van den Berg
Op 4 april gepubliceerd in De Gooi en Eemlander, Haarlems Dagblad, IJmuider Courant, Leidsch Dagblad en Noordhollands Dagblad.
Daarom trekt Audrey Keukens, voorzitter van VNO-NCW West, aan de bel. „In de bouw zijn goede afspraken gemaakt om tijdens de coronacrisis toch veilig te werken. Het anderhalve meter werken.”Toch vallen af en toe bouwplaatsen stil. „Bij grote projecten moet er namelijk vaak dagelijks een inspecteur van de gemeente langskomen om te controleren of alles volgens het bestek wordt uitgevoerd. Soms gaat het mis omdat die ambtenaar thuis zit te werken of ziek is. Dan ligt het werk stil. Soms ook kennen toezichthouders de regels niet goed. Zo werd een project stilgelegd omdat er teveel werknemers waren en elders werd 150 man naar huis gestuurd die bezig waren kabels te leggen.”

Bouw als aanjagerDe werkgeversvoorzitter hoopt dat door het thuiswerken geen vertraging gaat ontstaan bij nieuwe projecten waarvoor nu bouwplannen worden ingediend, procedures doorlopen moeten worden en eventueel de politiek een besluit moet nemen. „Het is belangrijk dat over een half jaar of een jaar de bouw niet alsnog stilvalt. Juist de bouw kan een aanjager zijn om uit de crisis te komen.”

‘Juist de bouw kan een aanjager zijn om uit de crisis te komen​’

ProrailIn het verleden is de bouw vaker gebruikt om uit een economisch dal te komen. „Dat kan nu al. Prorail heeft heel slim het werk aan het spoor in een van de twee Schipholtunnels naar voren gehaald. In plaats van meerdere weekenden met veel overlast voor reizigers, wordt dit moment aangegrepen om alles achter elkaar te doen. Ik zag ook dat een gemeente nachtelijke wegwerkzaamheden nu overdag doet. Zo zijn er wel meer projecten te bedenken.”

Heel concreet heeft de werkgeversorganisatie aan overheden al gevraagd om aanbestedingen te blijven uitzetten en om projecten die voor de komende twee jaar waren gepland, naar voren te halen. Zuid- en Noord-Holland staan daar welwillend tegenover.

WinkelsDaarnaast zijn er nu hele sectoren die het heel zwaar hebben zoals de horeca, winkels in non-food, de sierteelt, toerisme, luchtvaart, evenementen en kunst. „Laat ik beginnen te zeggen dat er ontzettend veel wordt gedaan vanuit de overheden om te helpen. Er wordt heel hard gewerkt en meegedacht, maar het duurt altijd even voor een regeling goed is en in werking treedt. Er zijn ondernemers voor wie het allemaal niet snel genoeg gaat en die nu al met liquiditeitsproblemen kampen. Er vallen al bedrijven om. Probleem is dat we erg in ketens werken. Dus als dat ene bedrijf failliet gaat, krijgen ook andere bedrijven in die keten daar last van.”

‘Er zijn ondernemers die nu al met liquiditeitsproblemen kampen’

Gezonde saneringMaar bij iedere crisis is het toch ook zo dat bedrijven die er toch al slecht voor stonden het niet redden? Een gezonde sanering, zeggen economen vaak. „Natuurlijk zijn er zwakke bedrijven die het tijdens een crisis niet redden. Die geen financiële buffer hebben om het enkele maanden uit te zingen”, geeft Keukens toe. „Maar er zijn ook hele gezonde bedrijven die nu alsnog in de problemen komen. Die bij voorbeeld net begin dit jaar een grote investering hebben gedaan. Dan is de kas leeg. Of een sector als de sierteelt die in de kern gezond is, maar nu vrijwel niets kon exporteren. Dat kan je later dit seizoen niet meer goedmaken, want het seizoen is al voorbij. Dan klinkt het leuk dat je belasting en aflossingen bij de bank later dit jaar kan voldoen, maar als de omzet wegvalt is dat ook niet realistisch. Wel zijn we aan het kijken in hoeverre personeel uit de sierteelt de rest van het jaar kan bijspringen bij telers van groente en tomaten, want die kampen met personeelstekorten nu de buitenlandse seizoenwerkers wegblijven.”

FeestDat probleem van het ook later dit jaar niet kunnen betalen van belastingen en huur, geldt ook zeker voor de evenementenbranche en dan al helemaal de standbouwers. „Toen China nog de brandhaard was, werden al veel beurzen geannuleerd en nu ligt het helemaal stil. Enkele beurzen zijn verschoven, maar de meeste gaan dit jaar helemaal niet meer door. Of neem de bedrijfsfeesten. Die zijn er niet, maar in het najaar zijn bedrijven ook nog niet zover.”
Voor groot Amsterdam staan er bijna 400.000 banen op het spel

TevredenheidTevredenheid is er dus, zoals eerder gezegd, over de hulp vanuit de overheid. „Het gros van de bedrijven kan er wel mee uit de voeten, al moeten ze even geduld hebben voor er geld is overgemaakt.  Er is een TOGS-regeling waarbij kleine ondernemers 4000 euro kunnen krijgen. Daarnaast zijn er regelingen voor zzp’ers die een uitkering kunnen krijgen en bedrijven die de loonkosten terug kunnen krijgen. Maar meer faillissementen zullen er ondanks alles toch gaan komen. Voor de gemeente Amsterdam en de omliggende gemeenten staan 376.000 banen op het spel, becijferde bureau SEO. „Logisch, omdat die regio sterk afhankelijk is van Schiphol en het toerisme.”

​“Dit wordt zonder twijfel het zwaarste jaar in twintig jaar als ondernemer.” Caroline van Reenen is dga van HOEZO! Projectmanagement & Congresorganisatie en lid van het algemeen bestuur van VNO-NCW West. “Voor werkgevers is de vereniging nu van levensbelang. Om te delen, met elkaar mee te denken en een gezamenlijk geluid te laten horen richting politiek.”

Tekst: Pieter van der Meulen

“Normaal gesproken zijn de maanden mei en juni hoogseizoen voor onze sector. De meeste congressen zijn inmiddels afgezegd. In drie weken tijd is een half jaar aan omzet weggevallen. We proberen online wel het een en ander op te zetten, maar een congres van achter een beeldscherm gadeslaan is toch saaier. Je mist de energie van mensen ontmoeten en die ene spreker in het echt zien.” Van Reenen ziet overal om haar heen hetzelfde gebeuren. Congressen van groot tot klein worden gecanceld. De sector is door het coronavirus van de ene op de andere dag fundamenteel veranderd. “Feesten en partijen, de slagroom op de taart, worden als eerst geschrapt. We zijn nu druk bezig met annuleringen en verschuivingen van events. Gelukkig zijn locaties als de Jaarbeurs en De Doelen coulant en denken met ons mee, maar we hebben ook met locaties te maken die meteen een rekening sturen, waarbij we zelfs voor de nog niet ingekochte broodjes moeten betalen. Volgens mij draait het nu juist om solidariteit en niet om snel voor je eigen hachje gaan.”

‘Opstand gaat mij te ver, maar vereniging is des te belangrijker‘

Waardevol overleg
“Iedereen die ik spreek uit de branche verwacht dat de wereld voor ons er anders uit gaat zien na de coronacrisis. Internationale congressen in het najaar zijn nu al geschrapt. Dit heeft een golf tot gevolg die we nog jaren gaan voelen. Hoe lang moeten we anderhalve meter afstand houden? Wat gebeurt er in congreslocaties en op vliegvelden? Gaan we alles voor de helft vullen? Bioscopen waarbij we maar de helft van de rijen gebruiken? Misschien komt het virus in de winter weer terug. Wat doen we dan? We zullen onszelf opnieuw moeten uitvinden. Online is een hoop mogelijk, maar dat verandert onze werkzaamheden ingrijpend, met gevolgen voor mijn werknemers. Ik voel me verantwoordelijk voor mijn personeel, maar ik kan als ondernemer ook niet de wereld veranderen. En iedereen kijkt naar de baas voor antwoorden, maar ik weet ook niet waar het heengaat. Overleg met andere ondernemers en werkgevers is daarom ongelooflijk waardevol.”

‘D​e eerste faillissementen komen eraan en we staan nog maar aan het begin‘

Kracht van vereniging
“Elke Nederlandse ondernemer zou lid moeten zijn van een werkgeversorganisatie. Bij VNO-NCW West kan je ervaringen en uitdagingen delen, met elkaar nadenken over oplossingen en leren van fouten die anderen al hebben gemaakt. Dat geldt in voorspoed, maar zeker in tegenspoed. Dat maakt deze crisis pijnlijk duidelijk. Het is zonde als ondernemers niet lid zijn, want we hebben een gemeenschappelijke stem nodig. Iedereen wordt hierdoor geraakt, er moeten in razend tempo belangrijke beslissingen worden genomen. Dan wil je een organisatie achter je hebben staan die zich hard maakt voor je. Ik vind dat de overheid heel voortvarend heeft gereageerd. Maar dat neemt niet weg dat we ook moeten blijven nadenken over de lange termijn. Bedrijven lijden momenteel, de eerste faillissementen komen eraan en we staan nog maar aan het begin. De discussie over de economie is enorm lastig. De schade is nu al groot en hoe langer dit aanhoudt, hoe groter die wordt. Bedrijven die ten onder gaan, personeel dat wordt ontslagen. Het zorgt nu al voor veel stress en zorgen. Er is vrijwel niemand die niet wordt geraakt.” De discussie over de lange termijn gevolgen van de coronamaatregelen laat zich steeds luider horen. Hoe verhoudt de verwachte economische malaise zich tot de volksgezondheid? Ira Helsloot, hoogleraar Besturen van Veiligheid aan de Radboud Universiteit, stelt dat de huidige maatregelen meer schade toebrengen aan de volksgezondheid dan het winst oplevert. Columnist Robert de Boeck gaat nog een stap verder en roept ondernemers op in opstand te komen. Hij ziet het MKB al op de rand van de afgrond staan en denkt dat er in het kabinet en de Tweede Kamer nauwelijks affiniteit is met ondernemers. “Nog een signaal dat we met VNO-NCW West duidelijk onze gezamenlijke belangen duidelijk moeten overbrengen in Den Haag. Opstand gaat mij te ver, maar vereniging is des te belangrijker. Daar heeft iedereen baat bij.”

​Lees ook:

Catastrofe in eventbranche: 3,5 miljard omzet verdampt, 48000 werkplekken verdwijnen​

​Al ruim vijfentwintig jaar dé specialist voor transport naar Italië. Nu staat alles stil voor Lievaart Expeditie. Het bedrijf is gezond genoeg om te overleven, denkt adjunct-directeur Rob Voogd, lid van VNO-NCW Westland-Delfland, maar hij maakt zich grote zorgen over de economische gevolgen voor zowel Nederland als Italië. “Zo kan het niet langer. De bodem komt in zicht.”

Tekst: Pieter van der Meulen

“Het enige voordeel is dat de prijs voor dieselolie per liter twintig cent goedkoper is geworden. Nadeel daarbij is dat we niet echt kunnen profiteren omdat we niks te rijden hebben.” Lachen kan Voogd nog wel, maar het perspectief voor de komende tijd is somber. Lievaart transporteert planten en bloemen naar Italië. Toen in februari de eerste besmettingen in dat land werden geconstateerd, konden in eerste instantie leveringen gewoon doorgaan. “Tot de eerste week van maart eigenlijk. Toen waren we met vier wagens onderweg en mocht de helft wel uitladen, de andere helft moest terug. We hadden het niet slechter kunnen treffen.”

‘De situatie in Italië is schrijnend, het zal nooit meer hetzelfde zijn’
Van De Lier tot Sicilië“De eerste week konden we nog wel groenten naar Zuid-Duitsland en Zuid-Frankrijk rijden. Vanwege het hamsteren konden we daar de transporteurs aanvullen. Dan reden we van daar leeg door naar Noord-Italië om ladingen wc papier, pasta en plastic verpakkingen op te laden. We proberen alles om aan klussen te komen. Op AGF.nl, het nieuwsmedium voor de Nederlandse en Belgische AGF-handel, hebben we een oproep​ geplaatst die er op neer kwam dat iedereen die iets te rijden heeft tussen De Lier en Sicilië zich bij ons kan melden. Het heeft wel een paar ritjes opgeleverd, maar het droogt steeds meer op.”
Nooit meer hetzelfdeVanwege zijn banden met Italië kreeg Voogd in vroegtijdig stadium door hoezeer het coronavirus het leven ontwrichtte. “Voordat het hier was, waarschuwde ik mensen in mijn omgeving. Dit stopt niet bij de grens. De situatie in Italië is schrijnend. Maar als je eerlijk bent, kan het zo niet langer. Een land helemaal op slot, dat is niet vol te houden. Vooral in het Zuiden komt de bodem in zicht, mensen hebben niks meer. Dan verandert de mentaliteit en komen er toch zaken weer op gang. Ik maak me grote zorgen over hoe Italië het hierna oppakt, dat land zal nooit meer hetzelfde zijn. Wij doen al tientallen jaren zaken in Italië en in het begin ging het daar juist hartstikke goed. De laatste tien jaar is een drama, daaraan zijn de politieke omstandigheden vooral debet. Rutte zei het goed: deze crisis is de ergste sinds de Tweede Wereldoorlog. Kijk eens hoe lang het heeft geduurd en wat ervoor nodig is geweest voordat we daarvan waren hersteld.”  
‘Een land helemaal op slot, dat is niet vol te houden’
Ieder voor zich“Voor ons is op dit moment lastig dat we geen uitzicht hebben. Als je perspectief hebt, kan je inschatten wat de kosten gaan zijn. Dat is ook belangrijk voor je debiteurs. Je hoeft geen wiskundige te zijn om uit te rekenen dat dit ons veel gaat kosten. Maar hoeveel is onduidelijk. Pasen kunnen we vergeten, we richten onze pijlen op Moederdag. Of dat realistisch is zal moeten blijken. Iedere week dat het langer duurt, hebben we minder om weer in te halen. Ik ben wel positief, maar het wordt steeds moeilijker. En eigenlijk hebben we het hier nog relatief goed. Je kan nog naar het tuincentrum bijvoorbeeld. Wij hebben nog wel dingen te doen, je zal in de horeca zitten dan ga je echt van honderd naar nul. Hoe dit de transportsector in de toekomst beïnvloed is moeilijk. Wij doen een land, dus zijn in dat opzicht kwetsbaar. Maar het is ook wat ons onderscheidt. We zijn een gezond bedrijf, dus kunnen het wel even uithouden. Misschien dat we ons in de komende jaren meer op andere opdrachten en landen richten, dan spreiden we het risico wat meer. Maar dat gaat dan van het bordje van iemand anders. Ik verwacht dat de transportpartijen die de laagste prijzen rekenen het eerst omvallen. Wij volgen wel hoe het bij andere bedrijven gaat. In slechte tijden steunen mensen elkaar, maar in onze sector kijkt iedereen vooral naar zichzelf. Iedereen probeert dat ene vrachtje weg te kapen, het is ieder voor zich. We hebben wel contact met elkaar en we zien dat het in andere landen precies hetzelfde. We moeten goed nadenken over de vraag hoe lang het vol te houden om de boel dicht te houden.” 

​“VNO-NCW West pleit niet alleen voor het concretiseren van de steunmaatregelen, maar ook voor het op gang houden van de dingen die wel kunnen, de zogenaamde 1,5 meter economie.” Dat schrijven voorzitter Audrey Keukens en directeur Kim Boersma in hun derde coronabrief aan de leden van VNO-NCW West op 3 april 2020.Brief​