Hét ondernemersnetwerk in de Randstad
VNO-NCW WEST  >  Nieuws

Nieuws

Machtigingen beherenMachtigingen beheren
http://www.vno-ncwwest.nl/NieuwsFoto/181210%20Magazine%206%20-%20AI.jpg
De opmars van Artificial Intelligence
Datum: 10-12-2018

​De voorbeelden worden aansprekender. Van internet-connected stickers waarmee producten kunnen voorspellen wanneer ze aan reparatie toe zijn tot complete smart factories waar de productie 24/7 zonder tussenkomst van de mens draait. Artificial intelligence (AI) is booming. “Als ondernemer moet je niet aan de zijlijn wachten op wat er gaat gebeuren”, zegt Arjan El Fassed van Google NL. “Kijk wat AI voor je bedrijf kan betekenen.”

Tekst Rik Weeda

In Rotterdam zullen digitale meerpalen die de situatie rond aanlegplaatsen meten, inzicht geven in de beste tijd en plek voor een schip om aan te leggen. Slimme gebouwen regelen zelf het beheer van energieverbruik en warmtetoevoer. De autobranche maakt honderden uren tijdwinst door tijdens het spuiten onregelmatigheden op te sporen en direct te herstellen. AI biedt steeds meer mogelijkheden om processen en productielijnen soepeler en efficiënter te maken. Nederland heeft opvallend veel spelers van wereldformaat in de technische- en automatiseringssectoren (hi tech en ICT), zowel bekende namen als chipfabrikant ASML, maar ook onbekende marktleiders op het gebied van halfgeleiders zoals ASM International, Besi (assemblage), Nexperia (een van de grootste chipmakers ter wereld), NXP (ook een grootmacht in de chipproductie) en VDL (assemblage, halffabricaten). Naast de chipproductie is Nederland vooraanstaand op het gebied van de land- en tuinbouw-, voedsel- en medische technologie. De techsector is met een omzet van ruim dertig miljard euro en werkgelegenheid voor zo'n driehonderdduizend mensen een krachtige speler in de Nederlandse economie en bovendien een van de snelst groeiende sectoren. Hetzelfde geldt voor de ICT-sector die gemiddeld de afgelopen jaren veel sneller groeide dan andere sectoren. Nederland heeft daarbij een goede digitale infrastructuur en een levendige startupcultuur: in 2017 kwamen er per saldo ruim 73 duizend bedrijven bij. Ook is er ruimte om nieuwe ontwikkelingen te testen.

Google
Een bekende vertegenwoordiger van de ‘nieuwe economie’ in Noord-Holland is Google dat in 2007 een kantoor opende in Amsterdam. Google organiseerde in november persdagen over artificial intelligence en ontving beleidsmakers uit Europa, Midden-Oosten en Afrika. “Google heeft als missie om informatie wereldwijd beschikbaar en toegankelijk te maken”, zegt Arjan El Fassed (Hoofd Public Policy en Government Relations Google NL). “We benaderen het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties, zoals overheid en media, om de impact die AI gaat hebben op de samenleving, onder hun aandacht te brengen.” Deze impact is enorm, zoals blijkt uit een McKinsey-onderzoek dat onlangs in opdracht van Google is gehouden. Al Fassed: “Innovatie is van alle tijden, maar gaat met AI nog veel sneller dan technische ontwikkelingen in het verleden lieten zien. Door accelererende rekenkracht van computers en de grotere beschikbaarheid van data kunnen computers betere voorspellingen doen. De lerende computer brengt een 24/7 economie dichtbij waardoor bedrijven hun service aanzienlijk kunnen verbeteren en versnellen en waarbij de mens een geheel andere rol krijgt.”

Transportsector
De betrokkenheid van Google bij de bewustwording rond AI heeft te maken met de rol van het bedrijf als voortrekker op het gebied van technische innovaties. “Wij doen onderzoek naar de nieuwe toepassingen van AI en brengen zelf AI-producten op de markt, denk aan onze google-assistent, software voor de herkenning van foto’s en vertaalsoftware voor zowel tekst als spraak. Een zakelijke toepassing is onze TensorFlow, een open source-softwarebibliotheek voor machine learning, zeg maar onze AI-software. Een van de gebruikers is Connecterra, gevestigd in Amsterdam. Met haar AI-toepassing Ida kunnen melkveehouders het gedrag van de koeien monitoren, denk aan het eet-, drink- en slaap gedrag. Die data helpen om hun koeien gezond te houden en boerderijen efficiënt te laten werken.” Wat is toch die betrokkenheid van Google met een sterk bedrijfsleven? El Fassed: “We dragen bij aan de economische ontwikkeling door onze kennis en skills beschikbaar te stellen voor bedrijven en organisaties. Zo hebben we een pilotproject met de vakbond CNV en de Universiteit van Tilburg om werknemers in de transport- en logistieke sector voor te bereiden op veranderingen in de arbeidsmarkt. We onderzoeken de benodigde skills in de toekomst en wat ieders rol gaat worden. De transportsector zal intensief te maken krijgen met AI. De bekendste toepassing is de ‘platooning’, een treintje van vrachtwagens waarmee veel efficiënter gebruik wordt gemaakt van de weg. Hier komt veel bij kijken, denk maar aan de technische implicaties, maar ook aan de rol van de mensen. Die veranderingen stellen eisen aan bijvoorbeeld opleiding en omscholing van vrachtwagenchauffeurs.”

Startups
Niet alleen de ‘grote jongens’ zijn bezig met AI, deze technologische vernieuwing is ook een dankbaar werkterrein voor startups. In de regio West richt Semiotic Labs in Leiden zich op efficiency. Oprichter Simon Jagers: “Alle machines gaan een keer stuk. Stilstand kost geld. Wij signaleren schade aan elektromotoren en kunnen door het verzamelen en analyseren van zoveel mogelijk data in de vorm van elektrische signalen uit de apparatuur, schade voorspellen. Maar omdat het plaatsen van de traditionele sensoren op machines en pompen zeer duur en kwetsbaar is, hebben we sensoren ontwikkeld die elektrische signalen meten en geplaatst kunnen worden in de schakelkast. Die signalen worden vervolgens gedigitaliseerd. Zo kunnen we allerlei metingen verrichten, ook bijvoorbeeld van pompen onder water en van transportbanden die zware metalen transporteren met een hitte van 1600 graden. Uit die data destilleert ons computerprogramma de algoritmes voor het specifieke gedrag dat een machine vertoont als deze naar behoren functioneert. Vervolgens meet de sensor automatisch afwijkingen. Die kennis wordt weer ingezet om de algoritmes te verbeteren, zonder dat daar een mens bij te pas komt. AI is het automatiseren van continue procesverbetering, zelfs in situaties die nog niet eerder zijn voorgekomen. ”Deze technologie zet Semiotic Labs niet alleen in voor het voorkomen van storingen, maar ook voor het meten van prestaties van machines en het energieverbruik. Jagers: “Als je bedenkt dat 98 procent van de kosten van de elektromotor zit in energieverbruik en motoren door inefficiëntie soms de helft van hun energie verliezen, dan kun je op je vingers natellen dat we niet met z’n allen vegetariër hoeven te worden om het milieu te redden.” Overigens, zo benadrukt Jagers, is het toepassen van de kennis die uit de metingen komt, nog mensenwerk. “Dat doen wij niet. Wij hebben die kennis niet, wij vervangen geen lagers. Met behulp van AI komen we steeds meer te weten, maar uiteindelijk moet de mens zelf deze kennis toepassen, bijvoorbeeld door het verbeteren van apparatuur, van software of het intensiveren van onderhoud. Dat is creatiever hoger gekwalificeerd werk.”

Smart factory
De data die met AI worden verkregen, moeten omgezet worden in concrete actie, in power om het maar zo te zeggen. Robots moeten bewegen, machines moeten draaien. “Op het gebied van software gaat het razendsnel”, zegt Casper van Eersel van de Delftse startup IMSystems, “maar de techniek die het allemaal moet doen, loopt daarop achter. IMSystems, vond een compleet nieuwe transmissie uit. Veel machines verliezen onnodig veel kracht en maken lawaai, robots bewegen houterig, dat zit ‘m niet in de elektromotoren maar in de transmissie. De Archimedes Drive die wij hebben ontwikkeld, maakt een snelle transmissie mogelijk door gebruik te maken van rollende oppervlakten in plaats van grove tandwielen. Dit geeft onnoemlijk veel mogelijkheden, bijvoorbeeld om productielijnen sneller, goedkoper en efficiënter te laten werken.” Daarmee zetten we een flinke stap op weg naar de smart factory. Hierbij lopen productielijnen niet alleen soepeler, maar worden systemen allemaal op elkaar aangesloten zodat het gehele productieproces automatisch, zonder tussenkomst van de mens, wordt aangestuurd, in de gaten wordt gehouden, wordt gecorrigeerd en hersteld bij fouten of storingen. De machines praten met elkaar en houden elkaar op de hoogte van het verloop van het productieproces, de voortgang, de hoeveelheden, tot en met de bevoorrading van grondstoffen en de bestelling van nieuwe onderdelen.”

Toekomst
“Naar gelang machines slimmer worden zijn er steeds minder data nodig”, zegt El Fassed over de toekomst. Omdat lang niet alle data bruikbaar zijn, richt Google de focus meer op de kwaliteit van die data en op tools om die kwaliteit te meten. De toepassingen van AI worden ook steeds talrijker, ziet hij. “Neem de gezondheidszorg, waar computers tumoren veel eerder kunnen opsporen dan mensen dat ooit nog zouden kunnen. Nederland is, met haar poldermodel waarbij samenwerking het motto is, bij uitstek geschikt om hier voorloper te zijn. De uitdaging is om deze omslag op een verantwoorde manier te realiseren. Er komen ethische kwesties bij kijken. Hoe ga je om met privacy en met je medewerkers. Hoe manifesteer je je op de arbeidsmarkt?” Ook Jagers ziet enorme kansen met kunstmatige intelligentie voor ons land. “In de Nederlandse industrie zijn ongeveer vijf miljoen elektromotoren actief. Daarentegen zijn er maar 187 gekwalificeerde zogenoemde conditiemonitorspecialisten. Dat is een scheve verhouding, zacht gezegd. Laat het eenvoudige werk doen door sensoren. Zie hier de ongekende mogelijkheden van AI om efficiënter en duurzamer te produceren.” Het is voor iedere ondernemer zaak om aansluiting te vinden bij deze veranderingen. El Fassed: “Wacht niet aan de zijlijn op wat er gaat gebeuren, maar neem kennis van de mogelijkheden die AI biedt voor je eigen bedrijf. Zo kun je hierop tijdig inspelen, je mensen opleiden en de technische aanpassingen tijdig doorvoeren. Dit zijn noodzakelijke voorwaarden om in de toekomst je concurrentiepositie te behouden en misschien wel te verbeteren.”

Bijlagen
Deel artikel