Een waarborgfonds met de Nationale Bedrijfsfinanciering Garantie (NBG) is een goede en vooral ook goedkope oplossing om de economische neergang om te buigen. De overheid kan met deze actie de economische cyclus weer sluitend krijgen.
Als regionaal voorzitter van VNO-NCW hoor ik de uitspraak ‘2008 is het beste jaar ooit, maar het vierde kwartaal wordt het slechtste kwartaal ooit’ veel in het bedrijfsleven. Niet elkaar in de put praten was het credo bij de negatieve berichtgeving in de pers, maar de gemiddelde ondernemer is inmiddels realistisch geworden door de dunne orderportefeuille 2009 in zijn achterzak. De minister van Financiën gooit geen olie op het vuur en is gematigd in de communicatie over de ernst van de crisis. Toch is actie van de overheid nu vereist.
Door de financieringsproblematiek is de economische cyclus doorbroken. Dagelijks krijg ik hiervan voorbeelden aangereikt door ondernemers. Tekenend is de instelling met Triple-A rating, die 500 miljoen euro nodig heeft voor nieuwbouw en tot op heden slechts 50 miljoen heeft kunnen financieren. Gevolg: de start van de bouw is uitgesteld en bouwbedrijven liggen stil. Toeleverende bedrijven, zoals staal- en betonleveranciers en installateurs, ontvangen ook geen orders. In deze sectoren vallen ontslagen, met als gevolg een hogere werkloosheid, afnemend consumentenvertrouwen en lagere consumentenuitgaven.
De economische recessie wordt vooral veroorzaakt door het ontbreken van vertrouwen. De banken moeten na alle geleden schade hun eigen balanspositie versterken en kunnen daardoor slechts beperkt krediet verlenen. Tot voor kort maakten ondernemers zich druk om de hoogte van de rentepercentages. Nu is hun punt of financieringsmiddelen sowieso nog wel beschikbaar zijn. Lichtpunt vormen de consumentenbestedingen, die we op het hoge peil moeten zien te houden, waardoor er leven in de economie blijft.
Banken moeten meer middelen verwerven (funding) voor kredietverlening aan bedrijven en woninghypotheken. De kredietverlening staat door gebrek aan ruimte en door grotere risico's bij de kredietnemers onder druk. Twee zaken zijn dan belangrijk. De bestaande garantieregeling van 200 miljard, die de overheid heeft ingesteld, moeten banken actiever benutten voor funding. Dan neemt de kredietpotentie richting bedrijven toe. Ook moet de huidige zeer beperkte en te complexe borgstellingsregeling MKB-kredieten worden verruimd en ingezet voor kredietverlening aan grote bedrijven. Bij ministerie van Economische Zaken (EZ) ligt de garantieregeling Groeifaciliteit daarvoor klaar. Jammer genoeg is het nog angstvallig stil bij EZ.
Verder is het noodzakelijk, naar analogie van het uitstekend werkend voorbeeld in de woningmarkt van de Nationale Hypotheek Garantie, een waarborgfonds met de Nationale Bedrijfsfinanciering Garantie tijdelijk in te stellen. De NBG kan het debiteurenrisico afdekken, waardoor solvabiliteitsbeslag bij banken wordt voorkomen. De bedrijven ontvangen een korting op het rentepercentage, die zij vervolgens als premie in een gesepareerd collectief garantiefonds storten. Uit dit fonds worden eventuele schadebetalingen gedaan . Zo hebben alle partijen – banken, het bedrijfsleven en de overheid – baat bij de NBG.
Ik ben ervan overtuigd dat het risico voor de staat als achtervang voor borgstelling klein is. Uitsluitend in extreme gevallen zal het een extra financiële bijdrage aan het fonds moeten leveren, zo blijkt uit actuariële ervaringscijfers Het financieringstekort zal niet of minder oplopen dan bij andere constructies, terwijl het economisch effect groot zal zijn. Bovendien gaat het om een tijdelijke regeling. Bedenk ook dat toenemende werkloosheid en mogelijke massaontslagen tot onbeheersbare en kostbare uitkeringen leiden. Gekoppeld aan teruglopende belastinginkomsten is dát zeker geen aantrekkelijk perspectief voor de overheidsinkomsten en - uitgaven.
Uitvoering van de NBG kan in handen komen van het ministerie van Financiën of Economische Zaken, de Kamer van Koophandel of van een op te richten kredietcrisis-desk. De inrichting van beheer, uitvoering en normering van de garantie moet zorgvuldig gebeuren. Er zijn genoeg voorbeelden van goede garantieregelingen te vinden. En natuurlijk moeten we de staatsschuld bewaken, maar het bedrijfsleven verdient bij de start van de regeling een rijksbijdrage in het NBG-fonds.
De NBG spuit liquiditeit als smeerolie in de economie, de consumentenuitgaven blijven in tact, banken kunnen hun rol weer vervullen. Op deze manier is fundamenteel herstel mogelijk. Bovendien voorkomt de NBG dat de overheid de rol van banken moet overnemen.
Vincent Wanders is financieel specialist en voorzitter VNO-NCW Zuid Kennemerland.
wanders@ijmondbv.nl