Door Annemarie van Oorschot
Een excursie naar de kernreactor in Delft is niet één, twee, drie geregeld. De beveiligers eisen enkele dagen vooraf een kopie van je paspoort. Zonder screening geen toegang. Ook stellen ze grenzen aan het aantal deelnemers. Toch zag VNO-NCW Delft kans een exclusieve rondleiding te verzorgen voor 25 ondernemers en relaties.
Voordat we de dikke sluisdeur, die toegang geeft tot de kernreactor, passeren en de eerste rood-gele sticker ‘Voorzichtig Straling’ onze aandacht vraagt, vertelt general manager Rik Linssen wat het Reactor Institute Delft voor de wetenschap betekent en legt Jan Leen Kloosterman uit hoe kernsplijting werkt.
Neutronen
Neutronen komen vrij bij het splijten van atoomkernen. Deze kleine deeltjes dringen diep door in de materialen die er aan blootgesteld worden. Door veranderingen in snelheid en richting van neutronen te meten als ze op de atomen van die materialen botsen, kunnen onderzoekers onbekende eigenschappen zichtbaar maken en beïnvloeden.
Rondom de reactor in Delft staan tal van unieke instrumenten waarmee de metingen worden verricht. Deze instrumenten zijn zo geavanceerd dat de TU Delft gevraagd is instrumenten te ontwerpen voor de nieuwe Europese kernreactor in Finland, die in opdracht van de International Atomic Energy Agency wordt gebouwd. “Daar zijn we heel trots op”, zegt Linssen.
Kanker
Hij licht enkele meetonderzoeken toe die op dit moment door het Reactor Instituut Delft worden uitgevoerd. “We laten neutronen los op teennagels. Daardoor kunnen we de stof seleen meten. Het vermoeden bestaat dat er een verband is tussen de aanwezigheid van seleen en de kans op prostaatkanker. Als wij dat verband kunnen aantonen, zou je preventieve maatregelen kunnen nemen.” Ook kan de Reactor zeer zuivere radioactieve stof produceren, die al met succes wordt ingezet voor de vernietiging van tumoren in de lever.
Batterij
Een ander onderzoek richt zich op batterijen. Door neutronen hierop los te laten, kun je de eigenschappen veranderen, waardoor de batterij veel langer meegaat. Grandioos voor de toepassing in elektrische auto’s. Linssen: “Een vervelende eigenschap van neutronen is dat ze slecht luisteren. Ze vliegen alle kanten op. Dankzij de experimenteermogelijkheden in het Reactor Instituut kunnen we het gedrag van neutronen steeds beter manipuleren.”
Voedsel
En ook de voedseltechnologen maken gebruik van de Delftse kernreactor. Een producent van zachte kaas vroeg een oplossing voor het laagje water dat altijd boven komt drijven. Neutronen hebben deze eigenschap van kaas aangepast, waardoor het water in de kaas blijft.
Rondleiding
Eenmaal de sluis door, maakt de kleine ruimte met het koepeldak een bijna gezellige indruk. Op de brug boven het waterbassin is de kernreactor goed te zien. Een lichtblauwe gloed onder water is mooi, maar ook gevaarlijk: radioactieve straling. Vroeger gebruikten producenten uranium in glaswerk, waardoor het een broze, doorschijnende blauwgroene kleur kreeg. Dat is inmiddels verboden.